Πολλαπλή Σκλήρυνση και εγκυμοσύνη

🔊 Ακούστε το άρθρο

Πρόσφατα, είχα μια συζήτηση με μια φίλη μου που πάσχει από σκλήρυνση και αναρωτιόταν αν θα έπρεπε να προχωρήσει στην απόκτηση ενός δεύτερου παιδιού (το πρώτο είχε γεννηθεί προ σκλήρυνσης). Αυτό μου έδωσε το έναυσμα να ψάξω στοιχεία για το τι ισχύει, τα οποία θα παραθέσω πιο κάτω. Όσον με αφορά, γέννησα δυο παιδιά ενώ είχα σκλήρυνση (χωρίς να γνωρίζω ότι πάσχω όμως - η διάγνωση έγινε έξι χρόνια αργότερα, ενώ η οπτική νευρίτιδα συνέβη τρία χρόνια πριν την απόκτηση του πρώτου παιδιού).

Μπορούν να τεκνοποιήσουν οι γυναίκες με σκλήρυνση;

Η εγκυμοσύνη σαφώς και είναι μια εντελώς προσωπική απόφαση, αλλά η Πολλαπλή Σκλήρυνση δεν θα πρέπει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην απόφαση μιας γυναίκας που πραγματικά θέλει να αποκτήσει ένα παιδί. Στους 9 μήνες της εγκυμοσύνης και τους 3 μετά τον τοκετό, δεν υπάρχει καμία αλλαγή στο ποσοστό υποτροπής της πάθησης, ενώ δεν φαίνεται να υπάρχει ούτε κάποια μακροπρόθεσμη επίδραση σχετικά με την αναπηρία. Πολλές μελέτες τα τελευταία 40 χρόνια δείχνουν ότι η εγκυμοσύνη μπορεί να μειώσει πραγματικά τον αριθμό των εξάρσεων της πάθησης, ιδιαίτερα κατά το δεύτερο και τρίτο τρίμηνο. Ας δούμε τι ισχύει αναλυτικά:

Υπάρχουν άραγε κατευθυντήριες οδηγίες σε σχέση με τη σκλήρυνση και τη γονιμότητα ή την εγκυμοσύνη;

Η απάντηση είναι αρνητική δεδομένου ότι η στάση του θεράποντος εξατομικεύεται σε σχέση με την κλινική κατάσταση της ασθενούς, το νευρολογικό της έλλειμμα, τη φαρμακευτική της αγωγή αλλά και το δρόμο που έχει να διανύσει προκειμένου να κατακτήσει το όνειρο της μητρότητας.

Ποια είναι η επίδραση της εγκυμοσύνης στην κλινική πορεία της πάθησης;

Λαμβάνοντας υπόψη την πιο πλήρη επιστημονική μελέτη πάνω σε αυτό το ζήτημα (Finkelsztejn A et al BJOG 2011) και η οποία ουσιαστικά αναλύει τα αποτελέσματα από 13 προηγηθείσες εργασίες και από την παρακολούθηση 1221 κυήσεων σε ασθενείς με Π.Σ., το συμπέρασμα που ανακύπτει είναι ότι η εγκυμοσύνη ουσιαστικά καταστέλλει τη δραστηριότητα της πάθησης ενώ η λοχεία προσωρινά την αυξάνει. Τα αποτελέσματα αυτά έρχονται να επικυρώσουν την προγενέστερη προοδευτική μελέτη PRIMS (Confavreux C et al, N Engl J Med, 1998) η οποία ουσιαστικά παρακολουθώντας την κλινική πορεία πασχουσών με απομυελυνωτική πάθηση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η πιθανότητα υποτροπής της πάθησης στο 1ο, 2ο και 3ο τρίμηνο κύησης είναι 0,7, 0,5, 0,2 ανά γυναίκα ενώ αυξάνεται στο 1,2 στη λοχεία, λίγο πριν πέσει στα φυσιολογικά επίπεδα προ σύλληψης μερικές βδομάδες αργότερα.

Γιατί αυξάνεται στη λοχεία η πιθανότητα υποτροπής;

Πιθανοί αιτιολογικοί παράγοντες είναι το άγχος, η έντονη κόπωση και η απώλεια της σχετικής ανοσοκαταστολής που προκαλεί η εγκυμοσύνη. Αν συνυπολογίσει κανείς τις ιδιαίτερες παραμέτρους που ισχύουν στο "ελληνικό" περιβάλλον, (όπου κατά κανόνα υπάρχουν ένα ή δυο άτομα που στηρίζουν τη νεαρή μητέρα) οι πιθανότητες υποτροπής που περιγράφονται στην αγγλόφωνη βιβλιογραφία περιορίζονται ακόμα περισσότερο.

Τι ισχύει με τον μητρικό θηλασμό;

Αξιοσημείωτα η προαναφερθείσα μελέτη PRIMS ανέδειξε το συμπέρασμα ότι οι γυναίκες που θηλάζουν παρουσιάζουν χαμηλότερα ποσοστά υποτροπής στην περίοδο της λοχείας γεγονός που εξηγείται από την παρατήρηση ότι γυναίκες που επιλέγουν να θηλάσουν είναι κατά κανόνα σε καλύτερη κλινική κατάσταση άρα και σε ευνοϊκότερη κλινική αφετηρία από τις υπόλοιπες.

Ποια η επίδραση της πάθησης στην εγκυμοσύνη;

Μηδαμινή. Το μόνο που έχει παρατηρηθεί είναι τα έμβρυα των πασχουσών αυτών να παρουσιάζουν χαμηλότερο βάρος γέννησης σε σχέση με του γενικού πληθυσμού.

Μπορεί να διενεργηθεί επισκληρίδιος αναισθησία στις γυναίκες με σκλήρυνση;

Ασφαλώς. Οποιαδήποτε αντίληψη ότι η περιοχική αναισθησία αυξάνει την πιθανότητα υποτροπής της πάθησης, είναι παντελώς ανυπόστατη.

Πόσο ασφαλή είναι τα φάρμακα κατά της πάθησης στο θέμα της γονιμότητας ή της κύησης;

Ανάμεσα στα φάρμακα που χρησιμοποιούνται υπάρχουν γνωστά τερατογόνα αλλά και άλλα που θεωρούνται σχετικά ασφαλή. Μπροστά στην αβεβαιότητα αυτή πολλοί θεράποντες επιλέγουν τη διακοπή της αγωγής όταν επιδιώκεται εγκυμοσύνη δεδομένης και της παρατήρησης ότι κατά την κύηση η πιθανότητα υποτροπής της πάθησης είναι περιορισμένη. Πρέπει να σημειωθεί πάντως ότι τα πιο κοινά φάρμακα όπως η ιντερφερόνη β και η γλατιραμέρη ανήκουν στην πλέον ασφαλή κατηγορία φαρμάκων για την εγκυμοσύνη.

Τι πρέπει να γνωρίζει πριν την εγκυμοσύνη η γυναίκα με πολλαπλή σκλήρυνση;

Η απόκτηση παιδιών από ζευγάρια στα οποία η γυναίκα έχει ήδη εμφανίσει Πολλαπλή Σκλήρυνση (Π.Σ.) τα τελευταία χρόνια, έχει πάψει να αποτελεί "ευσεβή πόθο".

Σύμφωνα με όσα αναφέρει η Ευφροσύνη Κουτσουράκη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Νευρολογίας - Νευροανοσολογίας Α.Π.Θ., "ένας ογκώδης αριθμός κλινικών μελετών συγκλίνει στο ότι η κύηση δεν σχετίζεται με ανεπιθύμητες ενέργειες για τη μητέρα και το έμβρυο".

Η σχέση εγκυμοσύνης Πολλαπλής Σκλήρυνσης

Η Π.Σ. φαίνεται να μην επηρεάζει αρνητικά την γονιμότητα των γυναικών, επομένως όταν υπάρξει εγκυμοσύνη, τα βασικά σημεία που πρέπει να γνωρίζει μια γυναίκα είναι τα εξής:

• Εγκυμοσύνη και υποτροπές: η συχνότητα των υποτροπών δείχνει να μειώνεται κατά τη διάρκεια της κύησης, ιδιαίτερα κατά το 3ο τρίμηνο, ενώ αυξάνεται μετά τον τοκετό, ανάλογα πάντα με την συχνότητα των υποτροπών που υπήρχαν πριν την κύηση. Ωστόσο, η δραστηριότητα της πάθησης δείχνει να επανέρχεται στα προ εγκυμοσύνης επίπεδα ένα χρόνο μετά τον τοκετό.
• Εγκυμοσύνη και επιπλοκές: μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν δεδομένα για επιπλοκές.
• Εγκυμοσύνη και τοκετός: προς το παρόν η πάθηση δεν είναι γνωστό να σχετίζεται με ανεπιθύμητα συμβάντα κατά τον τοκετό, και επιπλέον επιτρέπεται η επισκληρίδιος αναλγησία.

Η διαχείριση της θεραπείας

Το βασικό ερώτημα που καλούνται να απαντήσουν οι θεράποντες ιατροί είναι το κατά πόσον επιτρέπεται η χρήση ανοσοτροποποιητικών αγωγών κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και ποιο είναι το προφίλ ασφάλειας των φαρμάκων αυτών:

• Χρήση ανοσοτροποποιητικών αγωγών: η πλειονότητά τους δεν συστήνονται ή δεν επιτρέπονται κατά τη διάρκεια της κύησης, ενώ σε αρκετές γυναίκες δίνεται η οδηγία να σταματήσουν την χρήση τους 3-6 μήνες πριν από τη σύλληψη. Σε κάποιες περιπτώσεις μη προγραμματισμένης εγκυμοσύνης, ενόσω η γυναίκα βρίσκεται υπό αγωγή, συστήνεται άμεση διακοπή της κύησης. Υπάρχει ωστόσο, πλέον διαθέσιμη και στην Ελλάδα, αγωγή η οποία δεν έχει αντένδειξη για την κύηση. Πρόκειται για την Οξική Γλατιραμέρη (20 & 40mg), η οποία έχει κριθεί ασφαλής για γυναίκες που βρίσκονται σε αναπαραγωγική ηλικία και έχουν ξεκινήσει ή επιθυμούν να ξεκινήσουν μια εγκυμοσύνη.
• Η ασφάλεια της Οξικής Γλατιραμέρης: ένας όγκος κλινικών δεδομένων, βάθους 20ετίας, εγγυάται την ασφάλειά της. Μάλιστα, από την παρακολούθηση πάνω των 5000 κυήσεων σε Ευρώπη και ΗΠΑ, έχει καταδειχθεί ότι η ουσία είναι ασφαλής και δεν ενέχει κινδύνους για το έμβρυο (χαμηλό βάρος, πρόωρο τοκετό, συγγενείς ανωμαλίες, τοξικότητα).
• Σε ποια στάδια της εγκυμοσύνης είναι ασφαλής η χρήση της Οξικής Γλατιραμέρης: έχει φανεί ότι δεν επηρεάζει ούτε τη γονιμότητα ούτε την πορεία της κύησης, ενώ όσον αφορά το μητρικό θηλασμό, οι ειδικοί αναφέρουν ότι δεν έχει παρατηρηθεί απέκκριση στο ανθρώπινο γάλα.

Πώς μπορεί να προστατεύσει μια έγκυος το παιδί της;

Επαρκή έκθεση στον ήλιο για τις εγκύους συνιστούν επιστήμονες από τη Δανία, αφού διαπίστωσαν ότι μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο να εμφανίσει στο μέλλον το παιδί πολλαπλή σκλήρυνση. Η ηλιακή ακτινοβολία βοηθάει τον οργανισμό να συνθέσει βιταμίνη D, η οποία στη συνέχεια περνά μέσω του ομφάλιου λώρου στο έμβρυο. Σύμφωνα με τα νέα ευρήματα των επιστημόνων, τα οποία δημοσιεύτηκαν στην επιθεώρηση Neurology, τα παιδιά που γεννιούνται με χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D είναι 1,5 φορά πιο πιθανό να εμφανίσουν Π.Σ. μεγαλώνοντας.

Οι επιστήμονες κατέληξαν στα συμπεράσματά τους έπειτα από ανάλυση στοιχείων για 512 ασθενείς με Π.Σ. και 972 υγιή άτομα αντίστοιχου φύλου και αντίστοιχης ηλικίας. Βάσει των επιπέδων βιταμίνης D στο αίμα τους κατά τη γέννηση, υπολογίστηκε ότι όσοι βρίσκονταν στο ανώτατο 20% , είχαν 47% λιγότερες πιθανότητες να εκδηλώσουν την αυτοάνοση πάθηση.

Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η έλλειψη της βιταμίνης στον οργανισμό της μέλλουσας μητέρας μπορεί να αποδειχθεί επιζήμια για την υγεία της γυναίκας, την ανάπτυξη του εμβρύου και τη μελλοντική σκελετική υγεία του παιδιού.

Μένει να επιβεβαιωθεί στις επόμενες έρευνες κατά πόσο η αύξηση της βιταμίνης D κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης της πάθησης.

freestocks.org

Πηγές

• www.iatronet.gr
• onmed.gr
• armakeutikoskosmos.gr